مکتب نیاوران؛ بررسی تأثیر آن بر نظام برنامه ریزی ایران

مکتب نیاوران یکی از جریان اقتصادی تاثیر گذار بر کشور است. در این پژوهش ، در 24 اسلاید ، به بررسی مکتب نیاوران؛ بررسی تأثیر آن بر نظام برنامه ریزی ایران پرداخته شده است .

اقتصاددانان معتقد به آزادسازی اقتصادی که امروزه با نام مکتب نیاوران شناخته می شوند، در سه دهة گذشته علاوه بر مشارکت در تنظیم برنامه های تاثیرگذار توسعه و مدیریت اقتصاد کلان کشور در بازه های زمانی متفاوت، با تاسیس نهادهای آموزشی دانشگاهی به طور مستقیم و غیرمستقیم در جهت تربیت نیروهای اجرایی و فکری معتقد به اصول اقتصاد بازار آزاد در زمینة مدیریت و اقتصاد، گام های مهم و موثری برداشته اند. نام «مکتب نیاوران» خود برگرفته از نام مستعار یکی از همین موسسات است.

موسسه عالی آموزش و پژوهش در مدیریت و برنامه ریزی موسوم به موسسه نیاوران به ابتکار مسعود روغنی زنجانی ، رییس وقت سازمان برنامه و بودجه در سال 1368 تاسیس شد .

بنیان فکری – فلسفی مکتب نیاوران ، از مکتب اتریش برگرفته شده است و تاکید بر اهمیت غریزة پیگیری منافع خود .

یکی از متفکران این مکتب ، هایک می باشد . که در ادامه این پژوهش ، آرای این شخص بررسی شده است. از جمله واردی که هایک به آن اشاره کرده است عبارتند از :

• • کسی مسئول چیزی نیست
  • عشق و احساسات ویرانگر و منسوب به رژیم های توتالیتر
  • قبول نداشتن بندهای تعاون و عدالت اجتماعی حقوق بشر
  • اقتصاد اولین نظام به استقلال رسیده و خودبسنده
  • عاریت کلمه قاعده از وینگشتاین و وینچ (فرار از قوانین تاریخی، نفی قانون اجتماعی)
  • تقدم آزادی بر دموکراسی

از جمله سیاستمداران با نحلة فکری هایک می توان به تاچر و ریگان اشاره کرد :

تاچر و ریگان:

• • برهم زدن دولت رفاه (حاصل تعامل اقتصادی،اجتماعی و سیاسی گروه های مختلف غرب)
  • قطع بودجة رفاهی (ضربه به پیران و کهنسالان)

تاچر:

• • خصوصی سازی عظیم
  • درهم شکستن قدرت اتحادیه های کارگری (دستاورد سیصد سالة کارگران)
  • جنگ با اتحادیة معدنچیان و بی توجهی به اعتصاب آنان
  • وادار کردن نظامیان به کار درمعدن
  • شکستن اعتصاب توسط کارگر (یعنی خیانت ولی نان شب نداشتند)

نقد مکتب اتریش و آرای هایک:

• • مکتب تاریخی آلمان: نظام های اقتصادی، پدیده های تاریخی خاص اند
  • اشمولر: تأثیر امرسیاسی در هر تحول اقتصادی(در اقتصاد خانوادگی:توزیع بدون مبادله)
  • بوشر: نظام اقتصادی همواره در دل نظام اجتماعی و سیاسی
  • پولانی: جداشدن از مکتب اتریش،تلاش بر بیان اهمیت نهادهای اقتصادی
  • علامه مطهری: دولتی کردن وسایل تولید
  • دورکیم: انسان دنبال معیشت و بدنبال همبستگی گروهی برای بقا
  • دوگانگی برخورد با مسائل دینی: ربا تقابل با مسأله علمی اقتصاد، مالکیت خصوصی بیان دین
  • لیبرال های اجتماعی: طرفدار تفکیک قوا، آزادی های فردی، آزادی های سیاسی، رقابت احزاب، پارلمانتاریسم، تشکیل اتحادیه ها، سازمان ها ،آزادی اجتماعات و محترم شمردن مالکیت خصوصی و دموکراسی

در ادامه این پژوهش ، لزوم به انتقال به یک بخش پایدار  ، تاسیس رشته MBA ، پروژه های پژوهشی در اقتصاد و برنامه های توسعه اقتصادی – اجتماعی ، در ارتباط با موضوع این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته اند که می توانید با مراجعه به فایل این پژوهش به آن دسترسی داشته باشید .

مکتب نیاوران در دهه‌های اخیر تأثیر قابل توجهی بر سیاست‌گذاری اقتصادی ایران داشته است. طرفداران این جریان بر آزادسازی اقتصادی، خصوصی‌سازی و کاهش نقش دولت در اقتصاد تأکید دارند. در مقابل، منتقدان این دیدگاه معتقدند که بی‌توجهی به عدالت اجتماعی و حمایت‌های رفاهی می‌تواند پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای ایجاد کند.