تحلیل الگوی برنامه‌ریزی جامع و توسعه فضایی راهبردی با رویکرد سیستمی | پاورپوینت 21 اسلاید

در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، نگاه جزءنگر و بخشی‌نگر غالباً موجب می‌شود روابط متقابل میان اقتصاد، اجتماع، محیط‌زیست و کالبد شهری نادیده گرفته شود؛ مسئله‌ای که در بسیاری از تجربه‌های برنامه‌ریزی جامع نیز به شکل ناکارآمدی یا عدم تحقق اهداف نمایان شده است. رویکرد سیستمی با تکیه بر نظریه عمومی سیستم‌ها، تلاش می‌کند شهر و منطقه را به‌عنوان یک «مجموعه سازمان‌یافته از عناصر و روابط» تحلیل کرده و فرآیند تصمیم‌سازی و اجرا را به سمت پویایی، انعطاف‌پذیری و هم‌افزایی میان‌بخشی هدایت کند. در این پاورپوینت ۲۱ اسلایدی، جایگاه رویکرد سیستمی در شهرسازی، فرآیند برنامه‌ریزی منطقه‌ای در نگرش سیستمی و نتایج و نقدهای آن به‌صورت منظم ارائه شده است.

در ادامه مواردی که در این فایل مورد توجه قرار گرفته است ، قابل مشاهده می باشد .

• تکوین الگوی برنامه ریزی جامع
• برنامه ریزی جامع منطقه ای
• پیدایش نظریه سیستمی
• جایگاه برنامه ریزی سیستمی در شهرسازی
• نظریه عمومی سیستم ها
• فرآیند برنامه ریزی منطقه ای در نگرش سیستمی
• تأثیر رویکرد سیستمی در شهر و منطقه
• مدل سازی در شهرسازی
• دستاوردهای رویکرد سیستمی در برنامه ریزی
• مهمترین نتایج رویکرد سیستمی در برنامه ریزی منطقه ای
• نقدهای وارده بر رویکرد سیستمی

نظریه سیستم ها ابتدا در علم زیست شناسی مطرح گردید و سپس در تمام حوزه های مربوط به علوم طبیعی، اجتماعی، مدیریت و برنامه ریزی به نحو وسیعی مورد استفاده قرار گرفت.  این نظریه، که به شناخت جوانب عام و مشترک پدیده های هستی نظر دارد، در واقع واکنشی علیه تخصصی شدن علوم و «جزء نگری» است و بر عکس بر کلی نگری و ارتباطات میان رشته ای استوار است.  از این نظر، نظریه سیستم ها به عنوان یک «فرا نظریه» نقش بسیار موثری در تکامل مطالعات چند رشته ای، از جمله برنامه ریزی اقتصادی- اجتماعی، ایفا کرده است.

امروزه نظریه سیستم ها نه تنها به عنوان یک نظریه، بلکه به عنوان روش نیز کاربردی عام در عرصه برنامه ریزی و مدیریت پیدا کرده است. از دیدگاه  نظریه سیستمی هر پدیده بزرگ، زنده یا غیر زنده در جهان، مجموعه ای سازمان یافته از عناصر و روابط معین است که سیستم نامیده می شود و عملکردهای مشخص و هدفمند دارد.

با انتشار و رواج نظریه عمومی سیستم ها، نظریه سیبرناتیک و نظریه اطلاعات در دهه 1960 و بروز ناکامی ها و انتقادات در مورد برنامه ریزی جامع، توسل به نظریه سیستمها به مرحله عمل درآمد.

دستاوردهای رویکرد سیستمی در برنامه ریزی را می توان به شرح زیر بیان کرد :

به طور کلی می توان گفت که از اواخر دهه 1960 به بعد، تقریبا در سراسر اروپا، ایالات متحده، کانادا و سایر کشورهای توسعه یافته مثل ژاپن، الگوی برنامه ریزی ساختاری- راهبردی با اشکال و عناوین مختلف به صورت الگوی مسلط درآمد که ویژگی های آن عبارتند از:

• تفکیک روند برنامه ریزی به دو سطح ( برنامه راهبردی- طرح های اجرایی)
• ایجاد نظام سلسله مراتبی در تصمیم سازی، تصمیم گیری و اجرا
• تلفیق اهداف کالبدی با اهداف اقتصادی و اجتماعی
• تلفیق عوامل برنامه ریزی با عوامل اجرایی و مشارکت عمومی
• تأکید بر انعطاف پذیری، پویایی و اصلاح پذیری طرح های توسعه شهری و منطقه ای

سایر بخش های مورد نظر در این پژوهش ، براساس فهرست ارائه شده در ابتدای توضیحات را می توانید در فایل این پژوهش ، دنبال کنید

منابع مورد استفاده در این پژوهش عبارتنداز :

• هال، پیتر، برنامه ریزی شهری و منطقه ای، ترجمه جلال تبریزی، انتشارات شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری، چاپ اول، 1381
• هیلهورث، ژوزف، برنامه ریزی منطقه ای رویکرد سیستمی، ترجمه شیرازیان و…، انتشارات سازمان برنامه و بودجه، چاپ اول، 1370
• مک لالین، برایان، برنامه ریزی شهری و منطقه ای رویکرد سیستمی، ترجمه فرح حبیب، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، چاپ اول، 1385
• مهدی زاده، جواد، برنامه ریزی راهبردی توسعه شهری، انتشارات پیام سیما گران، چاپ اول، 1386

برای مشاهده سایر پژوهش های بخش  برنامه ریزی منطقه ای در سایت آزمایشگاه اندیشه شهری میتوانید به این لینک مراجعه کنید. همچنین سایر پروژه های مربوط به رشته شهرسازی در دروس مختلف به این لینک موجود است.