مقاله تکنیک ادراک در طراحی شهری | بررسی تصویر ذهنی، نقشه‌های شناختی و خوانایی فضا (21 صفحه Word)

ادراک محیطی یکی از مفاهیم کلیدی در طراحی شهری است که به چگونگی درک و تجربه انسان از فضاهای شهری می‌پردازد. کیفیت ادراک فضا می‌تواند بر شکل‌گیری تصویر ذهنی شهروندان، خوانایی محیط و میزان ارتباط میان انسان و محیط شهری تأثیر مستقیم داشته باشد. بنابراین شناخت تکنیک‌های ادراک در طراحی شهری نقش مهمی در ایجاد فضاهای قابل فهم، خوانا و مطلوب برای کاربران شهری ایفا می‌کند.

در این پژوهش، در 21 صفحه به صورت فایل Word، به  بررسی و تحلیل تکنیک ادراک در طراحی شهری پرداخته شده است. در ادامه لیستی از اهم مواردی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است را می توانید مشاهده کنید:

• • مقدمه
  • مبانی نظری
    • ارتباط
    • ادراک
    • تصویر ذهنی
    • نقشه های شناختی
    • خوانایی
  • تاریخچه تکنیک ادراک
  • روش برداشت تصویر ذهنی
  • نتیجه گیری
  • منابع و ماخذ

شاید بتوان گفت، شهرهای ما پوچ شده اند و نمی توانند با مردمشان رابطه ای دوستانه و دلپذیر را ایجاد کنند. عابران در فضاها گم می شوند و خاطره هایی کم رنگ و زشت از آن فضا در ذهنشان نقش می بندد. می توان دلیل این خاطره های محو را عدم ارتباط مطلوب میان انسان و فضا تلقی کرد. باید فضاهایی خلق کرد تا بتوان براحتی آن را درک کرد، در آن صورت است که رابطه ای دوستانه با فضا ایجاد می شود و آنجا در نظر او خوانا و واضح می گردد.

در این پژوهش که شناخت تکنیک ادراک می باشد، مهمترین  گام  قبل از بکارگیری آن، شناخت مفاهیمی است که چارچوب اصلی آن را تشکیل  دهند. در اینجا نیز سعی گردیده تا با شناخت مفاهیم مرتبط با تکنیک ادراک به تبین چارچوب مشخصی در جهت شناخت و بکارگیری آن رسید.

مبانی نظری

ارتباط: ارتباط عبارت است از فرایند انتقال پیام از سوی فرستنده برای گیرنده ، مشروط بر اینکه در گیرنده مشابهت معنایی با معنی مورد نظر فرستنده پیام ایجاد شود (پاکزاد ، 1388: 2).

انواع پیام :

• • اطلاعات زیبایی شناختی : قسمت خاصی از روان ما را مخاطب قرار می دهند و باعث می شوند که در ما یک نوع احساس رضایت بوجود آید . این احساس تحت تاثیر عوامل روانی – اجتماعی است و به این دلیل مساله ایست کاملا تابع شخص دریافت کننده اطلاعات.
  • اطلاعات سمانتیک : درست نقطه مقابل اطلاعات زیباشناختی هستند . این اطلاعات فاقد ارزش زیباشناختی بوده اما مفهوم و معنایی خاص را به ذهن ما منتقل می سازند یا به بیان دیگر چیزی به ما می آموزند (گروتر ، 1383: 9).

ادراک: ادراک تجربه چیزی توسط اعضای حسی ما می باشد . محرک ها ، یعنی شرایط فیزیکی خارجی که اعضای حسی را به فعالیت وا می دارند ، آغاز کننده ادراک بوده و به این ترتیب ادراک پنهانی، در ذهن بیدار می شوند (ماتلاک، 1379: 243).

خوانایی: خوانایی کیفیتی است که موجبات قابل درک شدن یک مکان را فراهم می آورد (بنتلی و دیگران 1382: 113).

تاریخچه تکنیک

در اواخر دهه 60 میلادی، تحولی بنیادی به عنوان جنبشی مخالف با روش های کمی و هنری در مطالعات شهری پدید آمد. این نگرش جدید، به نگرش های کمی حمله کرد زیرا معتقد بود که روش های صرفا حرفه کمی، ماشینی و کلی گرا و غیر انسانی کننده است و نمی تواند واقعیت را از ارزش جدا کند و مکان و فضا را تا سر حد هندسه هایی انتزاعی، تقلیل می دهد که در آنها انسان، پیکره کم رنگی از سرمایه گذاری ها هستند (غنی زاده،1381: 26-27).

در این پژوهش ابتدا مفاهیم بنیادی مرتبط با تکنیک ادراک مانند ارتباط، ادراک، تصویر ذهنی، نقشه‌های شناختی و خوانایی فضا مورد بررسی قرار گرفته است. سپس تاریخچه شکل‌گیری این رویکرد در مطالعات شهری و تحول آن از دهه 1960 میلادی معرفی شده است. در ادامه روش برداشت تصویر ذهنی و کاربرد آن در تحلیل فضاهای شهری توضیح داده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که توجه به ادراک کاربران و کیفیت‌های حسی و ذهنی محیط می‌تواند در ارتقای کیفیت طراحی شهری و ایجاد فضاهای شهری خوانا و قابل درک نقش مهمی ایفا کند.

برای مشاهده و بهره مندی از اطلاعات تکمیلی می توانید به فایل پیوست این پژوهش مراجعه کنید.

همچنین می توانید در بخش مطالب مرتبط و یا جستجو در سایت، فایل پاورپوینت تهیه شده از مطالب این پژوهش را مشاهده و دریافت نمایید.

منابع مورد استفاده در این پژوهش به شرح زیر است :

کتاب:

• • بحرینی، حسین(1382)” فرایند طراحی شهری”، چاپ دوم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
  • بنتلی ، ای ین و دیگران ( 1382 )” محیط های پاسخده “، ترجمه دکتر مصطفی بهزاد فر ، تهران ، انتشارات دانشگاه علم وصنعت
  • پاکزاد، جهانشاه(1388)”مبانی نظری و فرایند طراحی شهری”، چاپ سوم، تهران، انتشارات شهیدی
  • تیبالدز، فرانسیس ( 1383 ) “شهرسازی شهروندگرا “، ترجمه محمد احمدی نژاد ، تهران ، نشر خاک
  • دی کی چینگ ، فرانسیس (1371 )”طراحی داخلی” ، ترجمه محمد احمدی نژاد ، نشر خاک
  • گروتر، یورگ کورت ( 1383 )” زیبایی شناسی در معماری” ، ترجمه دکتر جهانشاه پاکزاد ، تهران ، دانشگاه شهید بهشتی
  • لنگ، جان(1381)” آفرینش نظریه معماری”، ترجمه دکتر علیرضا عینی فر، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
  • لینچ ، کوین (1381 )” سیمای شهر” ، ترجمه منوچهر مزینی ، تهران ، انتشارات دانشگاه تهران
  • ماتلاک، جان ل (1379)” آشنایی با طراحی محیط و منظر”، ترجمه معاونت آموزش و پژوهش سازمان پارک ها و فضای سبز شهر تهران، جلد اول، تهران، سازمان پارک ها و فضای سبز شهر تهران
  • مدنی پور، علی(1387)”طراحی فضای شهری(نگرشی بر فرایند اجتماعی و مکانی)”، ترجمه فرهاد مرتضایی، چاپ سوم، تهران انتشارات شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری
  •  مک اندرو، فرانسیس تی( 1387 ) “روانشناسی محیطی”، ترجمه دکتر غلامرضا محمودی، تهران، انتشارات زرباف اصل

پایان نامه و پژوهش

• • شمسی ،آزاده ( 1385  ) “در جستجوی راهکارهای ارتقاء دهنده کیفیات حسی – زیبایی شناختی منظر مسیر شهری” پایان نامه کارشناسی ، دانشگاه یزد
  • غنی زاده، محمد علی(1381)” ساماندهی و طراحی فضای حرکت پیاده در بافت محله شهری ، نمونه موردی:محله اختیاریه تهران(دهه1380)”، دانشگاه علم و صنعت

مقالات

• • گلکار ، کوروش ( 1381 ) “مولفه های سازنده کیفیت طراحی شهری” ، مجله صفه ، شماره 38 ، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی ، تهران
  • گلکار، کوروش (1387 )”محیط بصری شهر:سیر تجول از رویکرد تزئینی تا رویکرد پایدار”، مجله علوم محیطی، شماره چهارم

برای مشاهده سایر پژوهش های بخش  پروژه های شهرسازی در سایت آزمایشگاه اندیشه شهری میتوانید به این لینک مراجعه کنید. همچنین سایر پروژه های مربوط به رشته شهرسازی در دروس مختلف به این لینک موجود است.