دانلود پاورپوینت معماری و شهرسازی دوره پهلوی اول به همراه مروری گذرا بر برخی از بناهای شاخص دوره پهلوی دوم | ۴۶ اسلاید

معماری و شهرسازی دوره پهلوی یکی از مهم‌ترین دوره‌های تحول کالبدی و فضایی شهرهای ایران به شمار می‌رود. در این دوره، تهران به عنوان پایتخت کشور بیش از سایر شهرها تحت تأثیر مدرنیسم و الگوهای جدید شهرسازی قرار گرفت و ساختار سنتی شهر دچار تغییرات گسترده شد. در این پاورپوینت ۴۶ اسلایدی، روند شهرسازی پهلوی اول، توسعه خیابان‌ها و فلکه‌ها، تغییر عناصر سیمای شهری، تخریب و نوسازی بافت‌های قدیمی، و همچنین معماری بناهای شاخص این دوره مورد بررسی قرار گرفته است. علاوه بر این، مروری بر برخی آثار مهم معماری دوره پهلوی دوم نیز ارائه شده است.

 در ادامه لیستی از اهم مواردی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است را می توانید مشاهده کنید:

• • شهرسازی پهلوي اول 1320-1299
    • تهران
    • تمرکز فعالیت های سیاسی،اداری واقتصادی
    • بورس بازی زمین
    • توسعه شطرنجی و فرسوده انگاری بافت
    • افزایش اتومبیل
    • سیمای شهر پیش از پهلوی اول
    • سیمای شهر پهلوی اول
    • واژه نامه شهری ( خیابان ها – فلکه ها – بازار – تجهیزات شهری )
  • معماری پهلوي اول 1320-1299
    • باغ ملی و سردرآن
    • دانشگاه تهران
    • کاخ موزه سعد آباد
    • بانک ملی
  • معماری پهلوي دوم 1357-1320 (مروری بر تصاویر برخی از بناهای شاخص دوره بر اساس معمار بنا)

 تهران در میان شهرهای ایران، شهری است که به دلیل پایتخت بودن و تمرکز بنیادهای سیاسی و اقتصادی در آن، نسبت به شهرهای دیگر زودتر با مظاهر مدرنیسم و به تبع آن با معماری مدرن آشنا شد. این آشنایی در دوران قاجار و به خصوص دوره ناصرالدین شاه آغاز شد. اما عملاً در دوران پهلوی بود که جنبه های زندگی مدرن از حصار دربار و ارگ سلطنتی خارج شد و چهره تهران و پس از آن سایر شهرهای ایران را به سرعت عوض کرد. با شکل گیری ادارات،سازمانهای مرکزی و بانکهای متعدد در این دوره شکل جدیدی برای شهر تهران تعریف شد و بدین صورت نفش تهران در مقیاس پوشش دادن به کل کشور دوچندان شد.

در پی این نیاز جدید،ارگ قدیم تخریب و درمحل آن وزارتخانه ها احداث شدند.میدان مشق نیز تبدیل به فضای اداری شده و بدین شکل مجموعه ارگ، میدان مشق و میدان توپخانه (مرکز قدیمی شهر) به مرکز کاربری های اداری مبدل شد.این نوسازی ها با تخریب بعضی بناها وفضاهای با ارزش معماری و شهرسازی گذشته همراه بود.

عناصر سیمای شهر در دوران پیش از پهلوی اول

• • محلات(مهم ترین رکن سیمای شهر فاقد مرز کالبدی)
  • گره (متبلور در میادین و حسینیه ها)
  • نشانه( تکیه ها،آب انبارها، مساجد، بقاع و…)
  • لبه( در امتداد برج و باروی قدیم و خندق آن)
  • راه (به شکلی محو و محدود در گذرها و راسته بازار)

عناصر سیمای شهر در دوره پهلوی اول ، این چنین دستخوش تغییر شده اند:

• • راه (خیابانهای تازه احداث مستقیم و عریض که در ذهن طراح آنقدر صلب است که آن را با بهره گیری از خط کش ترسیم کرده است)
  • گره(فلکه های هندسی در تلاقی راه های جدید. گرچه گره ها در دوره پیشین نیز بسیار هندسی و راست گوشه بوده اند اما در آن سیما به نشان دادن موقعیت میادین و حسینیه ها با دوایری بسنده شده، حال آن که در سیمای فرم محور جدید، فلکه ها با استفاده از شابلون تصویر شده اند).
  • نشانه(تکیه ها،مساجد،اداره ها،کارخانه ها، زندان…)
  • لبه ها حذف و محلات محو و کم اهمیت شده اند.

در ادامه این پژوهش واژگان شهری دوره پهلوی مورد توجه قرار گرفته است :

خیابان

خیابان ها به عنوان محل پیاده شدن طرح های شهری این دوره، چنان واجد اهمیت اند که نخستین نقشه دگرگونی تهران در سال 1309 به عنوان« نقشه خیابان ها» شناخته می شود. کوی و کوچه و راسته بازار و دربند به عنوان شالوده چند عملکردی بافت و شکل دهنده لبه های اجتماعی و فرهنگی و ذهنی تقسیمات کالبدی قدیم ناگزیر جایش را به خیابان می سپارد. عنصری مسلط، مختص تردد و لبه عینی تقسیمات نوین اقتصادی و سیاسی(حبیبی ، 163،1382).

فلکه

میدان سازی در محل تقاطع خیابان های یاد شده، از دیگر واژه های شهرسازی پهلوی است . میادینی هندسی با عملکردی که بیش از آنکه محل اجتماعات مدنی باشد، تردد را جواب گوید. و بدین ترتیب «فلکه»  به خانواده گره های شهری ایران اضافه میشود.

بازارها

بازار: برای هماهنگی با نیازهای گردش سرمایه. بازار کهن باید عرصه را خالی کند و با اولین انتقال فضایی، خود را هرچه عریان تر در جداره خیابان های تعریض شده به نمایش بگذارد تا «زمان بازار» به اطوار زمانه جایگزین «مکان بازار» شود( حبیبی، 163،1382) شهرسازی شتابزده پهلوی این اقدام را با تعریض گذرهای داخل بازار تسریع و تسهیل می کند تا حجره های خموده قرار گرفته در جداره نو، جانی دوباره بگیرند و دکان های کم رونق داخل بازار قدیم، در بستر حاشیه ،احتضار را انتظار بکشد.

تجهیزات شهری

تجهیزات شهری نیز در تکامل زبان شهرسازی پهلوی معنایی نو می یابند: سیم کشی و روشنایی خیابان ، تسطیح خیابان ها ، دائر نمودن چراغ برقی،مشخص نمودن ماموران تنظیف(سپور) بر عهده بلدیه قرار می گیرد .

در ادامه این پژوهش برخی از بناهای معماری دوره پهلوی اول و دوم مورد نظر قرار گرفته است :

عمارت شهر بانی سابق

وزارت جنگ سابق

مقبره بوعلی سینا

مقبره نادرشاه افشار

برای مشاهده سایر بناهای دوره پهلوی اول و دوم می توانید به فایل این پژوهش مراجعه نمایید .