پاورپوینت تاریخ شهر و شهرسازی در ایران: سلجوقیان، خوارزمشاهیان، ایلخانان و گورکانیان – 28 اسلاید

دوره‌های مختلف تاریخی ایران نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار شهرها و تحول شهرسازی داشته‌اند. در میان این دوره‌ها، حکومت‌های سلجوقیان، خوارزمشاهیان، ایلخانان و گورکانیان تأثیر قابل توجهی بر توسعه شهری، معماری و سازمان فضایی شهرها در ایران گذاشته‌اند و بسیاری از عناصر شهری مانند میدان، بازار و مراکز مذهبی در این دوره‌ها شکل و گسترش یافته‌اند.

از جمله ویژگی های خاصی که برای حکومت سلجوقیان در مدت زمان 150 ساله ی حکومتشان که میتوان برشمرد عبارتند از :

• • طایفه ای از ترکمانان غز و خزر بودند که تحت ریاست سلجوق با هم هماهنگ شدند.
  • در سال 431 غزنویان را شکست دادند و 150سال حکومت کردند .
  • در سال 447 طغرل سلجوقی بغداد را از آل بویه گرفت .
  • فتوحات : سر حد روم شرقی ، آسیای صغیر ،سرحدات ممالک خلفای عباسی
  • ” ملک شاه ” از پادشاهان مشهور سلجوقی که تصرفاتش از چین تا مدیترانه بود .
  • اصفهان به دلیل مرکزیت پایتخت می شود و یکی از مهمترین بلاد دنیا.
  • وزیرش ” نظام الملک ” بوده که آثار زیادی را از خود در اصفهان و بغداد به جا گذاشته است.
  • از اقدامات مشهور او اصلاح تقویم با همکاری خیام بوده است .
  • معماری و هنرهای وابسته مانند آجر وگچ کاری با الهام از معماری قبل از اسلام به شکوفایی رسید .

شرایط کالبدی (سلجوقیان)

• • میدان اصلی و بزرگ(اغلب در میانه) و در پیرامون آن کاخ ها دیوان ها جامع و بیمارستان قرار دارد.
  • دهانه اصلی بازار به میدان و شاخه های اصلی در شهر
  • مدارس و مساجد معمولا درهای خود را بر روی بازار و گذرهای اصلی و عام می گشایند و از این که در عمق محلات واقع شوند، به دور می مانند
  • هر محله،بازارچه، حمام، مسجد، گورستان خاص خود را داراست.
  • کل مجموعه شهری در درون دیوارهای سنگین جسیم قرار می گیرد، گاه با خندق و گاه بی آن
  • به طور کلی بخش زیادی از در آمد سلطان برای ساخت بناهایی که قدرت وی را ملموس و آشکار سازد،جاده ها و حصار های گرد شهر ها،نهادهای عام المنفعه و آموزشی ، مساجد و کاخ ها و … هزینه می شد.

خوارزمشاهیان و ایلخانیان

• • خوارزمشاهیان حکومت کوتاه مدتی بر پا می کنند ، که با حمله مغول از بین می رود .
  • چنگیز به بهانه قتل تعدادی از تجار به ایران حمله میکند.
  • یکی از مخوف ترین رویداد های تاریخ اتفاق می افتد.
  • ایلخانان عنوان سلسله ای از فرزندان چنگیز خان مغول است.
  • ایلخانان بیش از یک سده و نیم بر بخش گسترده ای از ایران و آسیای صغیر و گاه تا شام حکومت کردند.

پاورپوینت حاضر در 28 اسلاید تهیه شده است.

پاورپوینت حاضر با بررسی تحولات تاریخی و کالبدی شهرها در دوره‌های مختلف ایران پس از اسلام، به تحلیل نقش حکومت‌های سلجوقی، خوارزمشاهی، ایلخانی و گورکانی در شکل‌گیری ساختار شهرهای ایرانی می‌پردازد. این پژوهش می‌تواند برای دانشجویان معماری، مرمت، شهرسازی و تاریخ معماری منبعی مناسب جهت آشنایی با روند تحول شهرسازی در ایران باشد.

برای مشاهده سایر پژوهش های بخش  تاریخ شهرسازی ایران در سایت آزمایشگاه اندیشه شهری میتوانید به این لینک مراجعه کنید. همچنین سایر پروژه های مربوط به رشته شهرسازی در دروس مختلف به این لینک موجود است.