مقدمه

وقتی از طراحی شهری صحبت می‌کنیم، موضوع فقط زیباتر کردن یک خیابان، انتخاب مبلمان شهری یا طراحی یک میدان نیست. طراحی شهری در واقع با این سؤال سروکار دارد که فضای شهر چگونه باید شکل بگیرد تا بتواند از نظر کالبدی، عملکردی، اجتماعی، ادراکی و زیبایی‌شناختی کیفیت مناسبی برای زندگی شهری ایجاد کند؟

فهرست مطالب

طراحی شهری جایی میان معماری، برنامه‌ریزی شهری، معماری منظر، حمل‌ونقل و مطالعات اجتماعی قرار می‌گیرد. به همین دلیل، یک طراح شهری باید هم فرم و ساختار شهر را بشناسد، هم رفتار مردم در فضا را درک کند و هم بتواند میان عناصر مختلف یک محیط شهری ارتباط برقرار کند.

از طرف دیگر، طراحی شهری فقط به پروژه‌های جدید مربوط نیست. بسیاری از مهم‌ترین مسائل طراحی شهری در بافت‌های تاریخی، میدان‌ها، خیابان‌ها، محله‌ها، فضاهای عمومی، شبکه معابر و فضاهای شهری موجود اتفاق می‌افتند؛ جایی که طراح باید ابتدا محیط را بشناسد، مسئله را تشخیص دهد و سپس برای آن راهکار فضایی ارائه کند.

در این مقاله، مبانی و رویکردهای مهم طراحی شهری را از مفاهیم پایه تا نظریه‌ها و نمونه‌های کاربردی بررسی می‌کنیم و در کنار هر بخش، نمونه‌هایی از پروژه‌ها و مطالعات مرتبط را نیز معرفی می‌کنیم.

طراحی شهری چیست؟

به زبان ساده، طراحی شهری فرآیندی برای شکل‌دهی و ساماندهی محیط کالبدی شهر و فضاهایی است که زندگی روزمره در آنها اتفاق می‌افتد.

اگر برنامه‌ریزی شهری بیشتر با موضوعاتی مانند توزیع کاربری‌ها، جمعیت، توسعه شهر، سیاست‌های فضایی و سازمان کلی شهر سروکار داشته باشد، طراحی شهری یک گام به جزئیات فضایی نزدیک‌تر می‌شود.

در طراحی شهری، عناصری مانند:

خیابان و شبکه معابر
میدان و فضای باز شهری
بلوک و قطعه
ساختمان‌ها و جداره‌های شهری
فضای سبز
مبلمان شهری
کف‌سازی
منظر شهری
دسترسی و پیاده‌مداری
خوانایی و هویت
امنیت و سرزندگی

در کنار یکدیگر بررسی می‌شوند.

بنابراین می‌توان گفت طراحی شهری تلاش می‌کند میان فرم، عملکرد و تجربه انسان از فضا ارتباط برقرار کند.

طراحی شهری چیست؟ مبانی، نظریه‌ها، رویکردها و نمونه‌های کاربردی- تفاوت طراحی شهری و برنامه ریزی شهری

تفاوت طراحی شهری با برنامه‌ریزی شهری

یکی از اشتباهات رایج، یکی دانستن برنامه‌ریزی شهری و طراحی شهری است. این دو حوزه به‌شدت به یکدیگر وابسته‌اند، اما موضوع و مقیاس مداخله آنها یکسان نیست.

برنامه‌ریزی شهری معمولاً بیشتر درباره این پرسش‌هاست:

شهر چگونه توسعه پیدا کند؟
جمعیت در کجا مستقر شود؟
کاربری‌های مختلف در چه مناطقی قرار بگیرند؟
شبکه خدمات شهری چگونه توزیع شود؟
توسعه آینده شهر چه الگویی داشته باشد؟

در مقابل، طراحی شهری بیشتر با این پرسش مواجه است:

این فضا دقیقاً چگونه شکل بگیرد و مردم چگونه آن را تجربه کنند؟

برای مثال، برنامه‌ریزی ممکن است مشخص کند یک محدوده چه کاربری‌هایی داشته باشد؛ اما طراحی شهری باید درباره شکل خیابان، نحوه اتصال فضاها، کیفیت جداره‌ها، میدان، پیاده‌راه، فضای عمومی و رابطه میان ساختمان و فضای باز تصمیم بگیرد.

طراحی شهری چیست؟ مبانی، نظریه‌ها، رویکردها و نمونه‌های کاربرددی- عناصر اصلی طراحی شهری

عناصر اصلی در طراحی شهری

برای شناخت یک فضای شهری، نمی‌توان تنها به یک عنصر توجه کرد. کیفیت فضا نتیجه ارتباط چندین مؤلفه با یکدیگر است.

۱. فرم و ساختار شهری

فرم شهر شامل نحوه قرارگیری خیابان‌ها، بلوک‌ها، قطعات، ساختمان‌ها و فضاهای باز است. شناخت فرم شهری یکی از پایه‌های مهم تحلیل و طراحی محسوب می‌شود.

برای مطالعه عمیق‌تر این موضوع، پاورپوینت بررسی مورفولوژی شهری در مجموعه محصولات طراحی شهری، به تحلیل سیستم‌های فضای شهری و فرم بلوک‌های شهری می‌پردازد.

مشاهده و دانلود پاورپوینت تحلیل مورفولوژی شهری

مورفولوژی شهری کمک می‌کند بفهمیم شهر چگونه شکل گرفته و رابطه میان خیابان، بلوک، قطعه و ساختمان چگونه ساختار فضایی یک محدوده را ایجاد کرده است.

۲. شبکه معابر و دسترسی

خیابان فقط مسیر حرکت خودرو نیست. خیابان می‌تواند فضای اجتماعی، اقتصادی و حتی هویتی شهر باشد.

عرض معبر، پیوستگی شبکه، دسترسی پیاده، تقاطع‌ها، سلسله‌مراتب معابر و رابطه خیابان با ساختمان‌ها، همگی بر کیفیت فضای شهری تأثیر می‌گذارند.

در این زمینه، پاورپوینت شبکه آزادراه و طراحی معابر موضوعاتی مانند اتصال‌پذیری، خیابان‌های کامل و سازمان‌دهی حرکت در شهر را بررسی می‌کند.

۳. فضای عمومی

میدان، پارک، خیابان، گذر و فضاهای باز عمومی بخش مهمی از زندگی شهری را شکل می‌دهند.

فضای عمومی موفق فقط فضای خالی میان ساختمان‌ها نیست؛ بلکه باید امکان حضور، حرکت، مکث، تعامل و فعالیت را فراهم کند.

مطالعه موردی تحلیل فضای شهری محله جلفا اصفهان نمونه‌ای مناسب برای مشاهده نحوه تحلیل یک فضای شهری در مقیاس واقعی است.

مشاهده و دانلود تحلیل فضای شهری محله جلفا اصفهان

۴. جداره و منظر شهری

رابطه میان ساختمان و فضای عمومی اهمیت زیادی دارد. ارتفاع ساختمان‌ها، پیوستگی جداره، ورودی‌ها، شفافیت، عقب‌نشستگی‌ها و عناصر بصری می‌توانند کیفیت خیابان را تغییر دهند.

موضوع منظر عمومی و خصوصی خیابان دقیقاً به همین رابطه می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه مرز میان فضای عمومی و خصوصی در شکل‌گیری کیفیت خیابان اهمیت پیدا می‌کند.

۵. عناصر و مبلمان شهری

نیمکت، سطل زباله، روشنایی، تابلوها، سایه‌بان، آبخوری، ایستگاه حمل‌ونقل و سایر عناصر کوچک، در مقیاس انسانی اهمیت زیادی دارند.

اما طراحی مبلمان شهری فقط به انتخاب یک فرم زیبا محدود نیست. دوام، محل استقرار، دسترسی، ایمنی و مقاومت در برابر تخریب نیز اهمیت دارند.

برای نمونه، تحلیل وندالیسم در فضاهای شهری و طراحی ضدتخریب مبلمان شهری یکی از موضوعات کاربردی این مجموعه است.

طراحی شهری چیست؟ مبانی، نظریه‌ها، رویکردها و نمونه‌های کاربردی- کتاب محیط های پاسخده

طراحی شهری و مفهوم «محیط پاسخده»

یکی از مهم‌ترین مباحث در طراحی شهری، توجه به نیازهای واقعی استفاده‌کنندگان از فضاست.

فضای شهری زمانی کیفیت بالاتری پیدا می‌کند که بتواند انتخاب‌ها و فعالیت‌های متنوعی را برای کاربران فراهم کند.

کتاب محیط‌های پاسخده یان بنتلی از منابع شناخته‌شده در این حوزه است و مفاهیمی مانند تنوع، خوانایی، نفوذپذیری، غنا و تناسب بصری را در ارتباط با کیفیت محیط شهری مطرح می‌کند.

در مجموعه حاضر نیز دو محصول مرتبط با این موضوع وجود دارد:

خلاصه کتاب محیط‌های پاسخده یان بنتلی – فایل Word

پاورپوینت بررسی خلاصه کتاب محیط‌های پاسخده – ۲۹ اسلاید

اهمیت این رویکرد در این است که طراحی شهری را از یک فعالیت صرفاً کالبدی فاصله می‌دهد و آن را به تجربه واقعی انسان از محیط نزدیک می‌کند.

مورفولوژی شهری؛ شناخت فرم پیش از طراحی

قبل از اینکه بخواهیم چیزی را طراحی کنیم، باید بدانیم محیط موجود چگونه شکل گرفته است.

در تحلیل مورفولوژیک، معمولاً مواردی مانند:

شبکه خیابان‌ها
اندازه و شکل بلوک‌ها
قطعات زمین
الگوی ساخت‌وساز
نسبت توده و فضا
سلسله‌مراتب فضایی
نحوه شکل‌گیری بافت

بررسی می‌شوند.

این موضوع در طراحی بافت‌های تاریخی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا فرم موجود نتیجه فرآیندی طولانی از تغییرات اجتماعی، اقتصادی و کالبدی است.

به همین دلیل، تکنیک تیل در بافت تاریخی یزد نمونه‌ای کاربردی از استفاده از یک تکنیک تحلیلی برای بررسی یک گذر تاریخی است.

طراحی شهری در مقیاس محله

محله یکی از مقیاس‌های مهم طراحی شهری است. در این مقیاس، موضوعاتی مانند دسترسی، مرکز محله، فضای عمومی، شبکه پیاده، خدمات، اختلاط کاربری‌ها و هویت محلی اهمیت زیادی دارند.

یکی از رویکردهای مرتبط با این مقیاس، مفهوم دهکده شهری یا Urban Village است.

این رویکرد تلاش می‌کند محله‌هایی با مقیاس انسانی، اختلاط کاربری، دسترسی مناسب و فضاهای عمومی فعال ایجاد کند.

در این زمینه می‌توانید به پاورپوینت دهکده شهری (Urban Village) مراجعه کنید که مبانی، ویژگی‌ها و ضوابط طراحی این الگو را بررسی می‌کند.

از طرف دیگر، طرح رادبرن و واحد همسایگی نیز نمونه‌ای مهم برای بررسی رابطه میان سازمان فضایی، شبکه معابر و ساختار محله‌ای است.

دانلود پاورپوینت طرح رادبرن و واحد همسایگی

نظریه‌ها و جنبش‌های مهم طراحی شهری

طراحی شهری امروز نتیجه یک مسیر فکری طولانی است. بسیاری از ایده‌هایی که اکنون درباره شهر انسانی، پیاده‌مداری، فضای عمومی، فرم شهری و توسعه پایدار مطرح می‌شوند، ریشه در نظریه‌ها و جنبش‌های گذشته دارند.

باغشهر هاوارد

یکی از نقاط مهم در تاریخ اندیشه شهری، نظریه باغشهر ابنزر هاوارد است.

هاوارد در واکنش به مشکلات شهر صنعتی، ایده‌ای را مطرح کرد که تلاش داشت میان مزایای شهر و روستا تعادل ایجاد کند.

در این مجموعه، پاورپوینت باغشهر هاوارد و نظریه سه مغناطیس این موضوع را بررسی می‌کند.

دانلود پاورپوینت باغشهر هاوارد و نظریه سه مغناطیس

شهرهای جدید انگلستان

ایده باغشهر بعدها در پروژه‌های مختلف توسعه پیدا کرد و نمونه‌هایی مانند لچ‌ورث، ولوین و میلتون کینز به وجود آمدند.

مطالعه نوشهرهای انگلیسی؛ لچ‌ورث، ولوین و میلتون کینز امکان مقایسه این نمونه‌ها و بررسی منطق شکل‌گیری آنها را فراهم می‌کند.

جنبش شهر زیبا

جنبش City Beautiful بیشتر بر نظم فضایی، زیبایی‌شناسی شهری، فضاهای عمومی و ایجاد محورهای شهری تأکید داشت.

یکی از نمونه‌های مهم این جریان، طرح واشنگتن دی‌سی در سال ۱۹۰۱ است که در تاریخ طراحی شهری و برنامه‌ریزی آمریکا اهمیت زیادی دارد.

در مجموعه حاضر هم پاورپوینت نهضت زیباسازی شهری و هم مطالعه طرح واشنگتن دی‌سی ۱۹۰۱ قرار گرفته است.

دانلود پاورپوینت نهضت زیباسازی شهری (City Beautiful)

دانلود پاورپوینت طرح واشنگتن دی‌سی ۱۹۰۱

از شهر صنعتی تا رویکردهای جدید طراحی شهری

تحولات قرن بیستم باعث شد نگاه به شهر چندین بار تغییر کند.

در شهرسازی مدرن، تأکید زیادی بر عملکرد، تفکیک کاربری‌ها و سازمان‌دهی عقلانی شهر وجود داشت.

شهر صنعتی تونی گارنیه یکی از نمونه‌هایی است که برای شناخت این دوره اهمیت دارد.

در ادامه، جریان‌هایی مانند سنت‌گرایی، رفتارگرایی، پست‌مدرنیسم و متابولیسم هر کدام واکنشی متفاوت به مسائل شهر مدرن ارائه کردند.

متابولیسم

جنبش متابولیسم در ژاپن، شهر را ساختاری پویا و قابل تغییر می‌دید و بر انعطاف‌پذیری و رشد تأکید داشت.

پاورپوینت متابولیزم در شهرسازی و معماری

سنت‌گرایی

در مقابل، سنت‌گرایی بر اهمیت تداوم تاریخی، هویت و ارزش‌های شکل‌گرفته در طول زمان تأکید می‌کند.

پاورپوینت سنت‌گرایی در شهرسازی و معماری

رفتارگرایی

در رویکرد رفتارگرا، رفتار انسان و نحوه استفاده او از محیط اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

پاورپوینت نهضت رفتارگرایی در شهرسازی و طراحی شهری

پست‌مدرنیسم

پست‌مدرنیسم نیز در واکنش به برخی محدودیت‌های مدرنیسم، بر تنوع، پیچیدگی، معنا و خوانش‌های متفاوت از شهر تأکید کرد.

پاورپوینت نهضت فراتجدد (پست‌مدرن) در شهرسازی و معماری

شهرسازی نوین و رشد هوشمند

در دهه‌های اخیر، انتقاد از توسعه پراکنده، وابستگی زیاد به خودرو و کاهش کیفیت فضاهای عمومی باعث شکل‌گیری و تقویت رویکردهایی مانند New Urbanism و Smart Growth شد.

این رویکردها معمولاً بر موضوعاتی مانند:

پیاده‌مداری
اختلاط کاربری‌ها
فشردگی مناسب
حمل‌ونقل عمومی
تنوع مسکن
فضاهای عمومی
اتصال‌پذیری شبکه
توسعه پایدار

تأکید دارند.

برای مطالعه این موضوع، پاورپوینت شهرسازی نوین و رشد هوشمند یکی از محصولات مرتبط این مجموعه است.

دانلود پاورپوینت شهرسازی نوین و رشد هوشمند

طراحی شهری و دسترسی برای همه

یک فضای شهری خوب باید برای گروه‌های مختلف جامعه قابل استفاده باشد.

افراد دارای معلولیت، سالمندان، کودکان و افرادی که محدودیت حرکتی دارند، نباید در طراحی شهری به عنوان یک گروه فرعی دیده شوند.

دسترسی مناسب به پیاده‌روها، ایستگاه‌های حمل‌ونقل، ساختمان‌های عمومی و فضاهای شهری بخشی از مفهوم طراحی فراگیر و دسترس‌پذیر است.

در همین راستا، محصول حمل‌ونقل معلولین در شهرها به موضوع مناسب‌سازی معابر و حمل‌ونقل عمومی می‌پردازد.

کف‌سازی و جزئیات طراحی فضای شهری

گاهی کیفیت طراحی شهری در جزئیاتی شکل می‌گیرد که در مقیاس کلان دیده نمی‌شوند.

کف‌سازی، یکی از همین عناصر است. انتخاب مصالح، بافت، رنگ، الگوی چیدمان، دوام، ایمنی و هماهنگی با هویت محیط می‌تواند بر تجربه انسان از فضای شهری تأثیر بگذارد.

برای شناخت این موضوع، پاورپوینت انواع کف‌سازی ساختمان، اصول، دسته‌بندی و مصالح می‌تواند به عنوان یک منبع مرتبط مورد استفاده قرار گیرد.

وندالیسم و طراحی فضاهای مقاوم

فضای شهری باید در برابر آسیب‌های انسانی و استفاده نادرست نیز تا حدی مقاوم باشد.

وندالیسم می‌تواند به مبلمان، جداره‌ها، تابلوها، تجهیزات و سایر عناصر شهری آسیب وارد کند.

اما پاسخ طراحی به وندالیسم نباید صرفاً حذف عناصر یا افزایش محدودیت باشد. انتخاب مصالح مناسب، فرم مناسب، جانمایی صحیح و افزایش نظارت طبیعی می‌تواند بخشی از راهکار طراحی باشد.

مطالعه تحلیل وندالیسم در فضاهای شهری و راهکارهای طراحی ضدتخریب مبلمان شهری در این زمینه کاربردی است.

تحلیل نمونه‌های واقعی؛ از محله تا میدان

یکی از بهترین روش‌ها برای یادگیری طراحی شهری، بررسی نمونه‌های واقعی است.

در یک پروژه طراحی شهری معمولاً ابتدا محدوده مورد مطالعه می‌شود، سپس ویژگی‌های کالبدی، عملکردی، اجتماعی و ادراکی آن تحلیل شده و در نهایت راهکار طراحی ارائه می‌شود.

دو نمونه مهم در مجموعه حاضر:

تحلیل فضای شهری محله جلفا اصفهان و تحلیل و طراحی میدان امام خمینی تهران هستند.

میدان امام خمینی تهران به دلیل اهمیت تاریخی، مرکزی و فضایی خود، نمونه مناسبی برای مطالعه رابطه میان میدان، شبکه شهری، بناهای پیرامونی و حرکت در شهر است.

مشاهده و دانلود پاورپوینت تحلیل و طراحی میدان امام خمینی تهران

در مقابل، مطالعه جلفا بیشتر امکان بررسی یک فضای شهری در بستر تاریخی و محله‌ای را فراهم می‌کند.

طراحی شهری و بافت تاریخی

طراحی در بافت تاریخی یکی از حساس‌ترین انواع مداخله شهری است.

در چنین محیطی، طراح نمی‌تواند صرفاً بر اساس معیارهای جدید طراحی تصمیم بگیرد؛ بلکه باید ساختار تاریخی، مقیاس، مصالح، تناسبات، خاطره جمعی و هویت مکان را نیز در نظر بگیرد.

تکنیک تیل در بافت تاریخی یزد یکی از نمونه‌های موجود در مجموعه است که می‌تواند در شناخت شیوه تحلیل یک گذر تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.

از سوی دیگر، مطالعه محیط پاسخده نیز می‌تواند در فهم کیفیت فضاهای تاریخی و نحوه ایجاد انتخاب و تنوع در محیط مفید باشد.

جدول اول؛ جمع‌بندی رویکردهای مهم طراحی شهری

رویکرد / جریان	تمرکز اصلی	مفاهیم کلیدی	کاربرد در طراحی شهری
باغشهر	تعادل شهر و طبیعت	شهر، روستا، فضای سبز	سازماندهی سکونت و توسعه
شهرسازی مدرن	عملکرد و نظم	تفکیک، عملکرد، کارایی	سازماندهی عملکردی شهر
شهر زیبا	زیبایی و نظم فضایی	محور، میدان، منظر	طراحی فضاهای شاخص شهری
رفتارگرایی	رفتار انسان	ادراک، رفتار، استفاده	طراحی انسان‌محور
محیط پاسخده	انتخاب و تنوع	نفوذپذیری، تنوع، خوانایی	طراحی فضاهای عمومی
پست‌مدرنیسم	معنا و تنوع	پیچیدگی، نماد، کلاژ	طراحی فضاهای متنوع و هویتی
متابولیسم	تغییر و رشد	انعطاف‌پذیری، توسعه	طراحی ساختارهای قابل تغییر
شهرسازی نوین	زندگی پیاده و اجتماع	اختلاط کاربری، اتصال‌پذیری	محله‌های انسان‌محور
رشد هوشمند	توسعه پایدار و فشرده	حمل‌ونقل عمومی، تراکم	کنترل پراکندگی شهری
سنت‌گرایی	تداوم تاریخی	هویت، سنت، مکان	طراحی در بسترهای تاریخی

جدول دوم؛ از مسئله تا پروژه طراحی شهری

موضوع طراحی	سؤال اصلی	عناصر قابل بررسی	نمونه مرتبط در مجموعه
فرم شهری	شهر چگونه شکل گرفته؟	بلوک، قطعه، خیابان	مورفولوژی شهری
فضای عمومی	مردم چگونه از فضا استفاده می‌کنند؟	مکث، حرکت، فعالیت	جلفا اصفهان
میدان شهری	فضای مرکزی چگونه سازمان می‌یابد؟	دسترسی، جداره، حرکت	میدان امام خمینی تهران
خیابان	رابطه حرکت و حضور چگونه باشد؟	پیاده، سواره، جداره	منظر عمومی و خصوصی خیابان
بافت تاریخی	چگونه بدون از بین بردن هویت مداخله کنیم؟	تاریخ، فرم، گذر	تکنیک تیل در یزد
محله	چگونه محیطی متنوع و قابل زیست ایجاد کنیم؟	مرکز محله، دسترسی، کاربری	دهکده شهری و رادبرن
دسترسی	آیا همه می‌توانند از فضا استفاده کنند؟	پیاده‌رو، حمل‌ونقل، دسترسی	حمل‌ونقل معلولین
مبلمان	عناصر کوچک چگونه کیفیت فضا را تغییر می‌دهند؟	نیمکت، روشنایی، تجهیزات	وندالیسم و مبلمان شهری
شبکه معابر	حرکت چگونه سازمان پیدا کند؟	اتصال‌پذیری، سلسله‌مراتب	شبکه آزادراه و طراحی معابر
رویکرد نظری	چه نوع شهری می‌خواهیم؟	نظریه، ارزش‌ها، اهداف	رفتارگرایی، پست‌مدرنیسم، متابولیسم
توسعه	چگونه رشد شهر کنترل شود؟	تراکم، کاربری، حمل‌ونقل	شهرسازی نوین و رشد هوشمند

برای مطالعه بیشتر؛ ۶ پروژه شاخص طراحی شهری

اگر بخواهید به‌جای مطالعه صرفاً نظری، موضوعات طراحی شهری را با نمونه‌های واقعی و پروژه‌های آماده دنبال کنید، این شش مورد از مجموعه می‌توانند شروع خوبی باشند:

سایر پروژه‌ها و منابع مرتبط با طراحی شهری

برای تکمیل مجموعه مطالعات طراحی شهری، موارد زیر نیز در این دسته قرار می‌گیرند:

تکنیک تیل در بافت تاریخی یزد؛ برای مطالعه روش تحلیل یک گذر تاریخی.
محیط‌های پاسخده؛ برای شناخت اصول طراحی محیط‌های پاسخگو.
حمل‌ونقل معلولین در شهرها؛ برای بررسی دسترسی و مناسب‌سازی.
دهکده شهری (Urban Village)؛ برای شناخت الگوهای محله‌محور.
انواع کف‌سازی؛ برای آشنایی با مصالح و جزئیات کف فضاهای شهری.
وندالیسم و طراحی ضدتخریب مبلمان شهری؛ برای بررسی مقاومت عناصر شهری.
طرح رادبرن و واحد همسایگی؛ برای مطالعه سازمان فضایی محله.
باغشهر هاوارد و نظریه سه مغناطیس؛ برای شناخت ریشه‌های نظری شهرسازی جدید.
نوشهرهای انگلیسی؛ لچ‌ورث، ولوین و میلتون کینز؛ برای مطالعه تجربه شهرهای جدید.
منظر عمومی و خصوصی خیابان؛ برای بررسی رابطه جداره و فضای عمومی.
نهضت زیباسازی شهری؛ برای شناخت جنبش City Beautiful.
شهر صنعتی تونی گارنیه؛ برای مطالعه شهرسازی مدرن.
طرح واشنگتن دی‌سی ۱۹۰۱؛ به عنوان نمونه مهم جنبش شهر زیبا.
متابولیسم در شهرسازی و معماری؛ برای شناخت ایده‌های رشد و انعطاف‌پذیری.
سنت‌گرایی در شهرسازی و معماری؛ برای بررسی تداوم سنت و هویت.
رفتارگرایی در شهرسازی و طراحی شهری؛ برای توجه به رفتار انسان و محیط.
پست‌مدرنیسم در شهرسازی و معماری؛ برای بررسی تحول اندیشه‌های طراحی شهری.

جمع‌بندی؛ طراحی شهری یعنی طراحی برای زندگی

طراحی شهری را نمی‌توان به طراحی یک فرم زیبا یا ترسیم یک پلان محدود کرد.

یک فضای شهری موفق باید بتواند میان فرم، عملکرد، حرکت، ادراک، هویت، رفتار و کیفیت محیطی ارتباط برقرار کند.

از یک طرف، شناخت مورفولوژی شهر و ساختار خیابان‌ها و بلوک‌ها ضروری است؛ از طرف دیگر، نمی‌توان رفتار انسان و تجربه او از فضا را نادیده گرفت.

به همین دلیل است که در طراحی شهری، یک میدان، یک خیابان یا حتی یک گذر تاریخی می‌تواند به اندازه یک طرح بزرگ شهری موضوع مطالعه باشد.

مسیر یادگیری طراحی شهری نیز بهتر است از همین منطق پیروی کند:

شناخت نظریه‌ها → شناخت فرم شهر → تحلیل فضای موجود → شناخت رفتار کاربران → تعیین مسئله → تدوین اصول طراحی → ارائه راهکار فضایی

اگر این زنجیره به‌درستی طی شود، طراحی شهری از یک فعالیت صرفاً گرافیکی فاصله می‌گیرد و به یک فرآیند تحلیلی و مسئله‌محور تبدیل می‌شود.

در مجموعه پروژه‌های آماده طراحی شهری نیز تلاش شده همین طیف از موضوعات پوشش داده شود؛ از مبانی و نظریه‌های طراحی شهری گرفته تا تحلیل میدان و محله، مورفولوژی، بافت تاریخی، فضای عمومی، شبکه معابر، طراحی انسان‌محور و رویکردهای جدید شهرسازی.

همچنین برای مشاهده محصولات رشته مهندسی شهرسازی در دروس و فیلدهای مختلف می توانید به صفحه محصولات سایت مراجعه کنید.

آزمایشگاه اندیشه شهری