دانلود مقاله بررسی درآمدهای پایدار شهرداری‌ها و وابستگی اقتصاد شهری به نفت در ایران | ۱۰ صفحه Word

اقتصاد شهری یکی از شاخه‌های مهم اقتصاد است که به بررسی مسائل اقتصادی مناطق شهری و نحوه تخصیص منابع در شهرها می‌پردازد. در این حوزه، موضوعاتی مانند مسکن شهری، حمل‌ونقل، زیرساخت‌ها، کاربری زمین، مالیه شهری و فقر شهری مورد مطالعه قرار می‌گیرد. هدف اصلی اقتصاد شهری، تحلیل ساختار فضایی شهر و بررسی نحوه استقرار خانوارها و فعالیت‌های اقتصادی در محیط شهری است.

در ایران، مدیریت شهری و به‌ویژه شهرداری‌ها نقش مهمی در اداره امور شهری و ارائه خدمات به شهروندان دارند. با این حال، یکی از چالش‌های اساسی مدیریت شهری در کشور، ساختار ناپایدار منابع درآمدی شهرداری‌ها است. پس از اجرای سیاست خودکفایی شهرداری‌ها و کاهش حمایت‌های مالی دولت، بسیاری از شهرداری‌ها برای تأمین منابع مالی خود به درآمدهای حاصل از ساخت‌وساز، تراکم ساختمانی و بازار مسکن وابسته شدند. این وابستگی موجب شده است که نوسانات بازار مسکن و همچنین تغییرات درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران، تأثیر مستقیمی بر وضعیت مالی شهرداری‌ها داشته باشد.

در این مقاله ۱۰ صفحه‌ای، ضمن بررسی مفهوم اقتصاد شهری و ساختار مالی شهرداری‌ها در ایران، به چالش‌های نظام درآمدی شهرداری‌ها و پیامدهای اتکای بیش از حد به درآمدهای ناپایدار پرداخته شده است. همچنین تأثیر درآمدهای نفتی بر اقتصاد شهری و بازار مسکن و نقش آن در شکل‌گیری نوسانات مالی شهرداری‌ها مورد تحلیل قرار گرفته است.

این مقوله در شهر نیز تحت عنوان اقتصاد شهری اهمیت و ارزش می یابد. آقای زنوز دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی اقتصاد شهری را اینگونه تعریف میکند : علم اقتصاد شهرى به مطالعه ى اقتصادى مناطق شهرى میپردازد. در اين رشته، از ابزارهاى علم اقتصاد براى تجزيه و تحليل مسائل مربوط به مكانيابى بنگاهها و خانوارها در شهر(كاربرى اراضى شهرى)، مسكن شهرى، ترابرى شهرى، زيرساختها و تسهيلات شهرى، ماليه شهرى و فقر و حاشيه نشينى در شهر استفاده میشود. به عبارت دقیقتر، علم اقتصاد شهرى شاخ هاى از اقتصاد خُرد است كه در آن ساختار فضايى شهر و مكان گزينى خانوارها و مؤسسات اقتصادى مطالعه مى شود.(بهروز هادی زنوز، 1388)

اقتصاد شهری (انگلیسی: Urban economics) به بررسی اقتصادی مناطق شهری می‌پردازد. اقتصاد شهری با استفاده از ابزارهای اقتصادی برای تحلیل مسائل و معضلات موجود در شهرها مانند جرم و جنایت، آموزش و پرورش، حمل و نقل عمومی و مسکن استفاده می‌نماید. اقتصاد شهری شاخه ای از اقتصاد خرد است که ساختار فضایی شهری و موقعیت خانوارها و شرکت‌ها را بررسی می‌کند.(ویکی پدیا)

در سه دهه اخیر، اقتصاد شهری در ایران، همچون اقتصاد شهرهای آن، راه زوال را پیموده؛ زیرا به درستی یا به طور ماهوی درباره آن فکر نشده است. البته این راه زوال، به طور یکنواخت رو به سراشیبی نبوده بلکه فراز و فرود زیادی داشته است. (اطهاری، 1389) مسئله ای که نشانگر مشکلات پایه ای و اساسی در اقتصاد شهری ایران است. این مشکلات ممکن است به نحوه های گوناگون و مدل های مختلفی تقسیم شود اما آن چیزی که حائز اهمیت است نوع منابع درآمدی است که شهرهایمان با آن اداره میشوند.

تحول مدیریت شهری، می تواند در پایداری توسعه شهری نقش مهمی را ایفا کند که از عوامل مؤثر بر آن می توان به چگونگی تأمین درآمد شهرداری ها به عنوان رکن اصلی مدیریت شهری اشاره کرد. زندگی شهر نشینی امروزی، هزینه های بسیار بالایی برای شهرداری ها دارد و هر روز به آن افزوده می شود. اداره مطلوب شهرها و ارائه خدمات مناسب به شهروندان و هدایت پروژه های عمرانی مستلزم دستیابی به منابع درآمد پایدار است. آنچه که مشخص است، منظور از درآمدهای پایدار، درآمدهایی است که تأثیر پذیری آنها از عوامل بیرونی همچون بحران های اقتصادی، تحولات سیاسی، مشکلات اجتماعی و حداقل ممکن است. به عبارتی، پیش بینی آنها به صورت مشخص و مستمر برای چندین سال آینده امکان پذیر باشد.

در کشور ایران، شهرداری به عنوان نهاد محلی و برخاسته از متن مردم منطقه، متولی اصلی اداره خدماتی، عمرانی و نوسازی شهری، ناچار است در قبال ایفای وظایف قانونی خود، به دلیل عدم وابستگی به دولت و بودجه عمومی، به طرق مختلف و بر پایه قانون، عوایدی را کسب و به مصرف امور مورد نظر برساند. تا قبل از سیاست خود کفایی، شهردارها در ایران مندرج در قانون بودجه سال ۱۳۶۲ بیشتر درآمد شهرداری ها مبتنی بر منابع دولتی بود، ولی در پی سیاستهای تعدیل اقتصادی، سهم پرداختهای مالی دولت به شهرداری ها کاهش جدی یافت. در این روند شهرداری ها برای تأمین منابع مالی مورد نیاز به دنبال یافتن منابع جدیدی بودند ولی متأسفانه به علت اقتصاد وابسته به نفت ایران و بروز بیماری هلندی در اقتصاد، تنها بازاری که شهرداری ها توانستند به آن ورود پیدا کنند بازار مسکن شهری بود. ورود بدون برنامه و اجباری شهرداری ها به این بازار با کاهش کیفیت زندگی در شهرها به ویژه کلانشهرها همراه بوده است و نوسانات آن نیز، منجر به نوسانات درآمدهای شهرداری ها و به دنبال آن، عدم موفقیت در اجرای بهینه طرحهای عمرانی جهت بهبود کیفیت زندگی و توسعه شهری شده است(شمس،پالیزبان، 1389).

در شرایط موجود، درآمد شهرداری ها با نوسان های خاصی همراه است و بخش قابل ملاحظه ای از منبع درآمدی شهرداری های کشور برای تأمین هزینه های شهری، متکی بر عوارض و تراکم های ساختمانی و اراضی است. اتکای بیش از حد بسیاری از شهرداری های کشور، به ویژه در شهر های بزرگ، به عواید ناشی از بخش مسکن و همچنین وجود نرخ های نامتناسب تراکم و عوارض شهرداری در بخش مسکن، باعث تشدید قیمت ها و تسری آن به قیمت سایر کالاها می شود و تقاضای ساخت و ساز و خرید و فروش را با رکود مواجه می کند.

راه حل چیست ؟ برای حل این بحران باید چه کار مثبتی انجام داد ؟

افزایش درآمدهای نفتی، به علت بروز بیماری هلندی در اقتصاد ایران، تأثیر قابل توجهی بر رونق بخش ساختمان می گذارد. در واقع با افزایش درآمدهای نفتی و افزایش حجم نقدینگی حاصل از آن در اقتصاد، شاهد افزایش قابل توجه سرمایه گذاری در بخش ساختمان هستیم. از آنجا که سهم غالب در آمد شهرداری ها نیز از این بخش تأمین می شود، بنابراین افزایش درآمدهای نفتی، به طور غیر مستقیم، باعث افزایش درآمدهای شهرداری کلانشهرها شده است. این امر بدین علت می باشد که اقتصاد ایران وابسته به رونق و رکود بخش نفت می باشد و این امر مانع بزرگی در توسعه یافتگی شهرها و بالتبع، توسعه یافتگی اقتصاد ایران شده است.

منابع درآمدی شهرداری ها در ایران قابل مدیریت و پیش بینی نیست. از آنجا که ساختار درآمدی شهرداری ها مبتنی بر یک بخش از اقتصاد شهری و آن هم بخش ساختمان است، اتکا به این بخش سبب شد تا نوسانات بازار مسکن بر منابع درآمدی شهرداری ها تأثير جدی بگذارد؛ همچنین رابطه شهرداری ها با این بخش از بازار توافقی بوده و هیچ برنامه و سیاست روشنی نداشته است. چنین شرایطی سازمان های تصمیم را به چاره اندیشی واداشت و از بین راه حل ها، مقوله پایداری منابع درآمدی شهرداری ها مطرح میشود.

چالش های پیش رو در نظام درآمدی شهرداری و عدم پایداری و ثبات در تأمین مالی هزینه های شهری مواردی از قبیل زیر می باشد:

1) عدم تمایل شهروندان به پرداخت عوارض وجوه قانونی شهرداری.

2) نا کارآمدی نظام تشخیص و وصول درآمد شهرداری.

3) اتکای شدید به درآمدهای ناپایدار ناشی از ساخت و ساز.

برای مشاهده جزییات دقیقی که در این مقاله در راستای کاهش وابستگی درآمدشهرها از درآمدهای نفتی ارائه شده است میتوانید متن کامل این نوشتار را از لینک زیر تهیه کنید.

فایل ورد حاضر در فرمت docx و  10 صفحه خدمت شما عزیزان تقدیم میگردد.

منابع

• • انصاری،زمیفرا . شهرکی،شقایق (1397). تاثیر شوک های نفتی بر متغیرهای اقتصاد کلان در ایران. سومین کنفرانس بین المللی حسابداری،مدیریت و نوآوری در کسب و کار
  • اطهاری،کمال( 1389) ، اقتصادی شهری و اقتصاد شهر در ایران ، مجله اقتصاد شهر ، شماره 7 ، 57-65
  • تکتم حنایی ، سید امید اقا میری (1398) ، کاهش درآمدهای ناپایدار با تأکید بر رویکرد شهر پایدار مطالعه موردی : شهرداری مشهد ، چهارمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران
  • حاجی لو، مهران، 1391 ، بررسی منابع درآمدهای پایدار شهرداری ها مورد مطالعه: شهر شبستر استان آذربایجان شرقی، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری، 5(4)
  • حسن زاده، علی و خسروشاهی وپرویز، ( 1388)، الگوی تأمین مالی کارآمد برای شهرداریهای کلانشهرها (مطالعه موردی شهرداری تهران)، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، همایش مالیه شهرداری
  • زنوز ، بهروز ، 1388 ، درآمدی بر اقتصاد شهر ، مجله اقتصاد شهر ، شماره اول ، 4-15
  • مردانی،علی . مرادزاده،میلاد(1398). بررسی تاثیر درآمدهاي نفتی بر توسعه اقتصادي کشور ایران . کنفرانس بین المللی مدیریت ، حسابداری،اقتصادی، بانکداری در هزاره سوم. تهران
  • ملکی, مجتبی. (1396). اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت درآمدهای نفتی بر فقر اقتصادی مناطق شهری در ایران. اقتصاد کاربردی, 7(شماره 23), 56-75.
  • موسوی حسنی،سید مسعود . بهار، فرحناز. پناهی،مریم. باغستانی،نسرین (1397).چگونگي تأمين منابع درآمدی و اقتصادی به منظور توسعه پايدار(مورد مطالعه: شهرداری تهران). اولین همایش بررسی چالش ها و ارایه راهکارهای نوین مدیریت شهری.تهران
  • . قايمي علي اصغر( 1383 ).ويژگي ها و پيامدهاي ساختار رانتي در ايران. فرهنگ انديشه سال سوم شماره 11
  • صمیمی،سپیده.میرهاشمی،سید محمد.(1390). اثر درآمدهای نفتی برتامین درآمد شهرداریهای کلان شهرهای ایران.اولین کنفرانس اقتصاد شهری ایران.مشهد
  • شمس،مجید . پالیزبان،سیاوش.(1389).بررسي تاثير سياس تهاي اقتصادي مبتني بر درآمد نفت بر بازار مسكن در ايران.فصلنامه علمي پژوهشي جغرافياي انساني – سال سوم، شماره اول.57-76
  • ویکی پدیا فارسی

برای مشاهده سایر پژوهش های اقتصاد شهری در سایت آزمایشگاه اندیشه شهری میتوانید به این لینک مراجعه کنید. همچنین سایر پروژه های مربوط به رشته شهرسازی در این لینک موجود است.